Observation · September 28, 2026
ബസിലെ ജനറൽ സീറ്റുകളും ചില എഴുതാത്ത നിയമങ്ങളും
ബസിലെ ജനറൽ സീറ്റുകൾ, സംവരണ സീറ്റുകൾ, യാത്രാമര്യാദ, ലിംഗാധിഷ്ഠിത പ്രതീക്ഷകൾ, മനുഷ്യപരമായ പരിഗണന എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള സാമൂഹിക കുറിപ്പ്.
🚌 ബസിലെ ജനറൽ സീറ്റുകളും ചില എഴുതാത്ത നിയമങ്ങളും...
ദീർഘദൂര യാത്രകളിൽ പലതവണ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ച ഒരു കാര്യമാണ് ഇത്.
ബസിലെ ജനറൽ സീറ്റിൽ ഒരു സ്ത്രീ വന്ന് നിന്നാൽ പോലും, പല പുരുഷന്മാരും സ്വമേധയാ എഴുന്നേറ്റ് സീറ്റ് നൽകാറുണ്ട്. പ്രായമായവരോ, ഗർഭിണികളോ, കുട്ടികളോടൊപ്പം യാത്ര ചെയ്യുന്നവരോ, ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുള്ളവരോ ആണെങ്കിൽ അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് തീർച്ചയായും നല്ലൊരു സാമൂഹിക മര്യാദയാണ്.
അതേസമയം, സ്ത്രീകൾക്കായി സംവരണം ചെയ്ത സീറ്റിൽ ഒരു പുരുഷൻ ഇരിക്കുകയാണെങ്കിൽ അർഹതയുള്ള സ്ത്രീ വന്നപ്പോൾ സീറ്റ് ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കേണ്ടതും സ്വാഭാവികമാണ്. സംവരണ സീറ്റുകളുടെ ആവശ്യകതയെ ഞാൻ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നില്ല.
എന്റെ ചോദ്യം മറ്റൊന്നാണ്.
ഒരു പുരുഷൻ ജനറൽ സീറ്റിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു സ്ത്രീ അടുത്തുവന്ന് നിന്നാൽ അയാൾ നിർബന്ധമായും എഴുന്നേറ്റ് കൊടുക്കണം എന്ന എഴുതാത്ത നിയമം എന്തുകൊണ്ട് ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു?
അയാൾക്ക് എത്ര മണിക്കൂർ യാത്ര കഴിഞ്ഞു?
ആരോഗ്യപ്രശ്നമുണ്ടോ?
കാലുവേദനയോ മറ്റേതെങ്കിലും ശാരീരിക ബുദ്ധിമുട്ടോ ഉണ്ടോ?
രാത്രി മുഴുവൻ യാത്ര ചെയ്തതാണോ?
ജോലി കഴിഞ്ഞ് തളർന്നിരിക്കുകയാണോ?
ഇതൊന്നും നമ്മൾ പലപ്പോഴും അറിയില്ല.
എന്നിട്ടും സീറ്റ് വിട്ടുകൊടുക്കാതെ ഇരുന്നാൽ ചിലപ്പോൾ ചുറ്റുമുള്ളവരുടെ നോട്ടം തന്നെ മാറും. “ഒരു മര്യാദയുമില്ലാത്തവൻ” എന്ന തരത്തിലുള്ള വിലയിരുത്തലുകളും തുടങ്ങും.
കരുണയും മര്യാദയും എന്തുകൊണ്ട് ലിംഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം പ്രതീക്ഷിക്കണം?
സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷിതവും മാന്യവുമായ യാത്ര ഉറപ്പാക്കണം. അതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല. അതുപോലെ തന്നെ പുരുഷന്മാർക്കും ക്ഷീണമുണ്ട്, വേദനയുണ്ട്, അസുഖമുണ്ട്, ദീർഘദൂര യാത്രകളുടെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളുണ്ട്. പുറത്തുനിന്ന് ആരോഗ്യവാനായി തോന്നുന്ന ഒരാൾക്ക് പോലും മറ്റുള്ളവർക്ക് അറിയാത്ത ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായേക്കാം.
അതുകൊണ്ട് ജനറൽ സീറ്റിലെ മര്യാദ “പുരുഷൻ സ്ത്രീക്ക് സീറ്റ് നൽകണം” എന്ന ഏകദിശാ ചിന്തയിൽ നിന്ന് മാറി, “ആ സമയത്ത് ആർക്കാണ് സീറ്റ് കൂടുതൽ ആവശ്യം?” എന്ന മനുഷ്യപരമായ ചിന്തയിലേക്ക് മാറണം.
പ്രായമായ പുരുഷന് ഒരു യുവതി സീറ്റ് കൊടുക്കുന്നതും മര്യാദയാണ്. അസുഖമുള്ള യുവാവിന് ആരോഗ്യവാനായ മറ്റൊരാൾ സീറ്റ് കൊടുക്കുന്നതും മര്യാദയാണ്. ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീയ്ക്കും, കുഞ്ഞുമായി നിൽക്കുന്ന അമ്മയ്ക്കും, വയോധികർക്കും, ഭിന്നശേഷിയുള്ളവർക്കും സീറ്റ് നൽകുന്നതും അതേ മനുഷ്യത്തമാണ്.
ജനറൽ സീറ്റിൽ ആരാണ് ഇരിക്കുന്നത് എന്നതല്ല, ആ സമയത്ത് ആർക്കാണ് അതിന്റെ ആവശ്യം കൂടുതൽ എന്നതാണ് നോക്കേണ്ടത്.
സംവരണ സീറ്റുകളുടെ നിയമം മാനിക്കാം. അതോടൊപ്പം ജനറൽ സീറ്റുകളെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ജനറൽ സീറ്റുകളായി തന്നെ കാണാനും പഠിക്കാം.
ഒരാൾ സീറ്റ് വിട്ടുകൊടുക്കാത്തത് കണ്ട ഉടനെ അയാളെ വിധിക്കാതിരിക്കാം. അയാൾ എത്ര ദൂരം യാത്ര ചെയ്തുവെന്നും എന്ത് ബുദ്ധിമുട്ടിലാണെന്നും നമുക്ക് അറിയണമെന്നില്ല.
മര്യാദ ഒരുവശത്തേക്കുള്ള ബാധ്യതയല്ല.
പരിഗണനയും സഹകരണവും പരസ്പരമായിരിക്കണം.
ഒരു നല്ല യാത്രാസംസ്കാരം ഉണ്ടാകുന്നത് സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രം പരിഗണന ലഭിക്കുമ്പോഴോ പുരുഷന്മാർക്ക് മാത്രം അവകാശം ലഭിക്കുമ്പോഴോ അല്ല.
ആവശ്യമുള്ള മനുഷ്യന് പരിഗണന ലഭിക്കുമ്പോഴാണ്.
ദീർഘദൂര യാത്രകളിൽ പലതവണ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ച ഒരു കാര്യമാണ് ഇത്.
ബസിലെ ജനറൽ സീറ്റിൽ ഒരു സ്ത്രീ വന്ന് നിന്നാൽ പോലും, പല പുരുഷന്മാരും സ്വമേധയാ എഴുന്നേറ്റ് സീറ്റ് നൽകാറുണ്ട്. പ്രായമായവരോ, ഗർഭിണികളോ, കുട്ടികളോടൊപ്പം യാത്ര ചെയ്യുന്നവരോ, ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുള്ളവരോ ആണെങ്കിൽ അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് തീർച്ചയായും നല്ലൊരു സാമൂഹിക മര്യാദയാണ്.
അതേസമയം, സ്ത്രീകൾക്കായി സംവരണം ചെയ്ത സീറ്റിൽ ഒരു പുരുഷൻ ഇരിക്കുകയാണെങ്കിൽ അർഹതയുള്ള സ്ത്രീ വന്നപ്പോൾ സീറ്റ് ഒഴിഞ്ഞുകൊടുക്കേണ്ടതും സ്വാഭാവികമാണ്. സംവരണ സീറ്റുകളുടെ ആവശ്യകതയെ ഞാൻ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നില്ല.
എന്റെ ചോദ്യം മറ്റൊന്നാണ്.
ഒരു പുരുഷൻ ജനറൽ സീറ്റിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഒരു സ്ത്രീ അടുത്തുവന്ന് നിന്നാൽ അയാൾ നിർബന്ധമായും എഴുന്നേറ്റ് കൊടുക്കണം എന്ന എഴുതാത്ത നിയമം എന്തുകൊണ്ട് ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു?
അയാൾക്ക് എത്ര മണിക്കൂർ യാത്ര കഴിഞ്ഞു?
ആരോഗ്യപ്രശ്നമുണ്ടോ?
കാലുവേദനയോ മറ്റേതെങ്കിലും ശാരീരിക ബുദ്ധിമുട്ടോ ഉണ്ടോ?
രാത്രി മുഴുവൻ യാത്ര ചെയ്തതാണോ?
ജോലി കഴിഞ്ഞ് തളർന്നിരിക്കുകയാണോ?
ഇതൊന്നും നമ്മൾ പലപ്പോഴും അറിയില്ല.
എന്നിട്ടും സീറ്റ് വിട്ടുകൊടുക്കാതെ ഇരുന്നാൽ ചിലപ്പോൾ ചുറ്റുമുള്ളവരുടെ നോട്ടം തന്നെ മാറും. “ഒരു മര്യാദയുമില്ലാത്തവൻ” എന്ന തരത്തിലുള്ള വിലയിരുത്തലുകളും തുടങ്ങും.
കരുണയും മര്യാദയും എന്തുകൊണ്ട് ലിംഗത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം പ്രതീക്ഷിക്കണം?
സ്ത്രീകൾക്ക് സുരക്ഷിതവും മാന്യവുമായ യാത്ര ഉറപ്പാക്കണം. അതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല. അതുപോലെ തന്നെ പുരുഷന്മാർക്കും ക്ഷീണമുണ്ട്, വേദനയുണ്ട്, അസുഖമുണ്ട്, ദീർഘദൂര യാത്രകളുടെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളുണ്ട്. പുറത്തുനിന്ന് ആരോഗ്യവാനായി തോന്നുന്ന ഒരാൾക്ക് പോലും മറ്റുള്ളവർക്ക് അറിയാത്ത ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായേക്കാം.
അതുകൊണ്ട് ജനറൽ സീറ്റിലെ മര്യാദ “പുരുഷൻ സ്ത്രീക്ക് സീറ്റ് നൽകണം” എന്ന ഏകദിശാ ചിന്തയിൽ നിന്ന് മാറി, “ആ സമയത്ത് ആർക്കാണ് സീറ്റ് കൂടുതൽ ആവശ്യം?” എന്ന മനുഷ്യപരമായ ചിന്തയിലേക്ക് മാറണം.
പ്രായമായ പുരുഷന് ഒരു യുവതി സീറ്റ് കൊടുക്കുന്നതും മര്യാദയാണ്. അസുഖമുള്ള യുവാവിന് ആരോഗ്യവാനായ മറ്റൊരാൾ സീറ്റ് കൊടുക്കുന്നതും മര്യാദയാണ്. ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീയ്ക്കും, കുഞ്ഞുമായി നിൽക്കുന്ന അമ്മയ്ക്കും, വയോധികർക്കും, ഭിന്നശേഷിയുള്ളവർക്കും സീറ്റ് നൽകുന്നതും അതേ മനുഷ്യത്തമാണ്.
ജനറൽ സീറ്റിൽ ആരാണ് ഇരിക്കുന്നത് എന്നതല്ല, ആ സമയത്ത് ആർക്കാണ് അതിന്റെ ആവശ്യം കൂടുതൽ എന്നതാണ് നോക്കേണ്ടത്.
സംവരണ സീറ്റുകളുടെ നിയമം മാനിക്കാം. അതോടൊപ്പം ജനറൽ സീറ്റുകളെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ജനറൽ സീറ്റുകളായി തന്നെ കാണാനും പഠിക്കാം.
ഒരാൾ സീറ്റ് വിട്ടുകൊടുക്കാത്തത് കണ്ട ഉടനെ അയാളെ വിധിക്കാതിരിക്കാം. അയാൾ എത്ര ദൂരം യാത്ര ചെയ്തുവെന്നും എന്ത് ബുദ്ധിമുട്ടിലാണെന്നും നമുക്ക് അറിയണമെന്നില്ല.
മര്യാദ ഒരുവശത്തേക്കുള്ള ബാധ്യതയല്ല.
പരിഗണനയും സഹകരണവും പരസ്പരമായിരിക്കണം.
ഒരു നല്ല യാത്രാസംസ്കാരം ഉണ്ടാകുന്നത് സ്ത്രീകൾക്ക് മാത്രം പരിഗണന ലഭിക്കുമ്പോഴോ പുരുഷന്മാർക്ക് മാത്രം അവകാശം ലഭിക്കുമ്പോഴോ അല്ല.
ആവശ്യമുള്ള മനുഷ്യന് പരിഗണന ലഭിക്കുമ്പോഴാണ്.